PAN Olsztyn

W dniu 5 czerwca 2008 roku z okazji Jubileuszu 20-lecia Instytutu odbyło się uroczyste posiedzenie Rady Naukowej z udziałem zaproszonych Gości.

Uroczystość rozpoczął prof. J. Kotwica, przewodniczący Rady Naukowej, od powitania Gości. Posiedzenie zaszczycili swoją obecnością: prof. A. Grzywacz, przewodniczący Wydziału Nauk Rolniczych, Leśnych i Weterynaryjnych PAN; prof. A. Staniszewski, rektor-elekt UWM; dyrektorzy placówek Wydziału V PAN -  prof. J. Horabik, prof. E. Dymnicki, prof. J. Skomiał, mgr A. Rudzki; dziekani wydziałów UWM: dr hab. W. Sobotka (dziekan-elekt Wydziału Bioinżynierii); prof. W. Maksymowicz (Wydział Nauk Medycznych);  prof. S. Zduńczyk (Wydział Medycyny Weterynaryjnej), prof. S. Ziajka (Wydział Nauki o Żywności); prof. Cz. Hołdyński (Wydział Biologii). Władze województwa reprezentował dr I. Hutnikiewicz, a władze miasta A. Płocharczyk. Ponadto w uroczystości uczestniczyli: prof. W. Kluciński z SGGW; prof. J. Strzeżek z UWM, dr J. Lorenc, prof. Z. Śmietana, prof. M. Kozłowski, dr A. Wróblewski.

Następnie głos zabrał prof. A. Zięcik, dyrektor placówki, który podsumował działalność placówki i jej osiągnięcia w okresie minionego 20-lecia. Omówienie było ilustrowane zdjęciami i  wykresami wyświetlanymi z dwóch projektorów.

Kolejnym punktem uroczystości było wręczenie odznaczeń Osobistościom, które szczególnie zapisały się w historii Instytutu. Medalem  20-lecia Instytutu odznaczeni zostali: prof. A. Rutkowski, prof. T. Krzymowski, prof. H. Kozłowska, prof. A. Horubała,  prof. T. Garbuliński, prof. Z. Śmietana, prof. J. Strzeżek, dr J. Lorenc, dr A. Wróblewski.

Ponadto Medal  20-lecia IRZiBŻ PAN przyznano i wręczono  wydziałom UWM, z którymi placówka ściśle współpracuje -  Wydziałowi Medycyny Weterynaryjnej; Nauki o Żywności, Biologii, Bioinżynierii Zwierząt oraz placówkom Wydziału Nauk Rolniczych, Leśnych i Weterynaryjnych PAN -  Instytutowi Agrofizyki PAN; Instytutowi Fizjologii i Żywienia Zwierząt PAN; Instytutowi Genetyki i Hodowli Zwierząt PAN.

Z okazji swojego jubileuszu  Instytut został  uhonorowany:

Goście przedstawili listy gratulacyjne: od prof. Michała Kleibera, prezesa PAN; prof. R. Góreckiego, rektora UWM; J. Protasa, Marszałka woj. warmińsko-mazurskiego; J. Maścianicy, Wicewojewody; prof. J. B. Dawidowskiego, rektora AR w Szczecinie, dziekanów zaprzyjaźnionych wydziałów UWM oraz placówek wydziału Nauk Rolniczych, Leśnych i Weterynaryjnych PAN.

Na zakończenie uroczystości głos zabrał prof. T. Krzymowski, który przedstawił swoją wizję przyszłości placówki.

Prof. J. Kotwica podziękował prof. T. Krzymowskiemu oraz wszystkim Gościom za wystąpienia i gratulacje.

Posiedzenie zakończono toastem i wspólnym posiłkiem pod namiotem rozstawionym przed Instytutem. Wieczorem zaproszeni Goście oraz pracownicy Instytutu wspólnie bawili się nad jeziorem Żbik w Olsztynie.

Artykuł prof. dr hab. Adama J. Zięcika, zamieszczony w folderze placówki, opublikowanym z okazji 20-lecia

„W nauce tak jest, jak w sporcie – istotą jest ściganie się z najlepszymi” – to słowa Krzysztofa Kurzydłowskiego b. wiceministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (Sprawy Nauki, 4, 2006). Najlepsze zespoły naukowe są często porównywane  do stajni koni wyścigowych. Rywalizacja badawcza między zespołami prowadzi czasem  nawet  do Nagrody Nobla dla liderów grup, tak jak było w przypadku R. Gillemana i A. Schally’ego, którzy otrzymali to najwyższe wyróżnienie naukowe z dziedziny fizjologii i medycyny w  roku 1977  za wykrycie podwzgórzowych neurohormonów uwalniających hormony przysadki mózgowej.

Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN zatrudnia obecnie 140 osób, w tym 75 pracowników naukowych, a mimo to właśnie profesorowie i docenci tu pracujący należą do najczęściej cytowanych na świecie polskich naukowców w swoich dyscyplinach naukowych (R. Amarowicz, A. Ciereszko, J. Kotwica, M. K. Piskuła, D. J. Skarżyński, A. J. Zięcik), co łatwo można sprawdzić w internecie. Doc. dr hab. Mariusz K. Piskuła jest autorem największej liczby prac najczęściej cytowanych   z zakresu nauk biologicznych i medycznych, a publikacja Jego współautorstwa w Arch. Biochem. Biophys. (1994) była cytowana ponad 290 razy. Podobną liczbą cytowanych prac może się poszczycić jedynie 6 osób z najlepszych ośrodków akademickich w Polsce. W tej konkurencji IRZiBŻ PAN w Olsztynie „ściga się” z Uniwersytetem Jagiellońskim, Uniwersytetem Warszawskim czy najlepszymi instytutami PAN w Polsce. Rocznie pracownicy IRZiBŻ PAN publikują ok. 140 prac naukowych, głównie w międzynarodowych czasopismach. Sam Instytut wydaje dwa czasopisma – Polish Journal of Nutrition Sciences oraz Reproductive Biology, które cieszą się coraz większą międzynarodową renomą. W maju 2008 roku czasopismo Reproductive Biology znalazło się na prestiżowej „liście filadelfijskiej” Thomson Reuters ISI.

Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN, choć działa dopiero 20 lat, od początku   plasował się na czele polskich placówek naukowych w kolejnych rankingach przeprowadzanych przez Komitet Badań Naukowych czy Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, mimo iż kryteria oceny z różnych względów nie były dla Instytutu najkorzystniejsze. W „Forum Akademickim” (nr 6/2007) został opublikowany ranking polskich placówek naukowych w dziedzinie nauk rolniczych, oparty na liczbie prac najczęściej cytowanych  w piśmiennictwie światowym. Olsztyński Instytut PAN  został sklasyfikowany na pierwszym miejscu i wyprzedził takie jednostki, jak  Uniwersytet Jagielloński, Zakład Badań Ssaków PAN w Białowieży czy Akademia Rolnicza w Krakowie.

Nasz Instytut dzierży jeszcze jeden rekord trudny do pobicia w  województwie warmińsko-mazurskim: aż 13 młodych naukowców, którzy nie skończyli 30 lat, uzyskało prestiżowe stypendia Fundacji na rzecz Nauki Polskiej za osiągnięcia naukowe. Kształcenie młodej kadry na wysokim poziomie, oprócz pracy badawczej, to drugi nurt działalności Instytutu. Prace dyplomowe wykonuje tu około 30 doktorantów (w tym 11 z nich w ramach studiów doktoranckich powołanych w roku 2006 w Instytucie)  i magistrantów. Oprócz stypendium FNP, doktoranci Instytutu zdobywają laury zagranicą, czego przykładem jest zdobycie pierwszego miejsca za najlepszą prezentację pracy naukowej na zjeździe Society of the Study of Reproduction w Wielkiej Brytanii dwa lata temu (dr Agnieszka Wacławik), czy inne stypendia polskie i zagraniczne.
Jedną z tajemnic sukcesów naukowych olsztyńskiej placówki PAN jest dobra współpraca z wiodącymi ośrodkami naukowymi na świecie. Kraje, z którymi Instytut utrzymuje najwięcej kontaktów,  to: Hiszpania, Finlandia, Niemcy, a poza Europą – USA, Japonia i ostatnio Indie. Nie ma dnia w roku, aby pracownik z Instytutu nie przebywał za granicą, a w naszych laboratoriach nie gościli naukowcy z zagranicy. We wrześniu 2007 r. przebywało w Instytucie aż 5 stażystów z Japonii. Instytut kilkakrotnie organizował największe w Europie konferencje naukowe dotyczące rozrodu zwierząt i zdrowej żywności. W roku 2007  Instytut po raz drugi zorganizował dla doktorantów z całej Polski warsztaty naukowe z serii „Do świata bliżej”, pod patronatem Prezesa PAN.

Obecnie w Polsce istnieje ponad 50 zespołów naukowych prowadzących badania w zakresie rozrodu zwierząt, skupionych w 10 ośrodkach, z których najsilniejsze to środowisko olsztyńskie i krakowskie. Na liście 12 najczęściej cytowanych polskich autorów z tego zakresu, pracownicy Instytutu zajmują aż 6 pozycji.

Jakie są źródła fenomenu naszego Instytutu, który w krótkim czasie osiągnął bardzo wysoki poziom naukowy? Po pierwsze to zasługa zapału i entuzjazmu założycieli, a zarazem pierwszych dyrektorów – prof. Tadeusza Krzymowskiego i prof. Haliny Kozłowskiej, których wiara i konsekwentne starania doprowadziły do powstania tej placówki. Zgromadzili oni  wokół siebie niedużą garstkę entuzjastów potrafiących zorganizować dobre zespoły naukowe, które szybko zdobyły międzynarodowe uznanie. Niemały wkład w sukces olsztyńskiej placówki PAN mają również obecni pracownicy: docenci, adiunkci, asystenci i doktoranci, w większości absolwenci UW-M, którzy osiągają niezwykłe sukcesy naukowe. Mimo różnych reformatorskich przemian oczekujących polską naukę,  Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie  nie jest zagrożony. Należy jednak zadbać, głównie na szczeblu regionu, aby ta najlepsza wizytówka nauki Warmii i Mazur, właśnie ze względu na swój poziom i widoczne zaznaczenie się na najnowszych kartach nauki polskiej, mogła rozwijać się dalej.